Geneesmiddelentekorten

Werkgroepen

Het groeiende aantal geneesmiddelentekorten in Nederland zorgt voor uitdagingen bij zorgverleners. Ongewenst wordt veel tijd geïnvesteerd in het zoeken naar alternatieve geneesmiddelen door apothekers en daarna ook tijd gevraagd van voorschrijvers voor aanpassing van receptuur. Om deze reden is in de regio Gelderse Vallei begin 2023 een pilot gestart om het proces rondom aanpassing van receptuur bij een geneesmiddelentekort makkelijker te maken door gebruik te maken van het programma ApoAfspraak. Op het moment zitten wij, Peter Ester en Frenk Wagenvoort, achter het roer van de werkgroep die de geneesmiddelentekorten regionaal wil aanpakken door het proces van farmacotherapeutische alternatieven te leveren zo efficiënt mogelijk te maken.

Wat doen wij vanuit de CAGV Werkgroep Geneesmiddelentekorten?

Vanuit de succesvolle pilot met ApoAfspraak zijn we in de regio doorgegaan met het gebruik van dit programma. Voortbouwend op de ervaringen die daar zijn opgedaan, is door gebruik te maken van de al bestaande goede samenwerking in de regio een netwerk gecreëerd waarin ons werk op een efficiënte manier gecommuniceerd kan worden naar voorschrijvers en apothekers.

Rondom het programma ApoAfspraak is een structuur gebouwd die geneesmiddelentekorten bestudeerd en op tekorten handelt door farmacotherapeutische alternatieven te formuleren en middels het programma bij de voorschrijvers over de hele regio Gelderse Vallei te krijgen. Hun individuele reacties op onze voorstellen, worden collectief gebruikt om de continuïteit van de farmaceutische zorg te waarborgen ten tijde van geneesmiddelentekorten en patiënten te blijven voorzien van de zorg die ze nodig hebben.

Waarom doen we dit?

De noodzaak voor actie werd zowel bij de voorschrijvende als ter hand stellende disciplines rondom de (farmaceutische) zorg gevoeld. Dagelijks worden we namelijk in de apotheek geconfronteerd met leveringsproblemen. Ook al is niet elk leveringsprobleem in onze monde een geneesmiddelentekort en daarmee genoodzaakt middels een actie op ApoAfspraak opgelost te worden, veel leveringsproblemen zorgen ook bij de voorschrijvers voor additionele inspanning om de zorg voor de patiënt te blijven waarborgen. Binnen de wettelijke vrijheid die wij hebben voor het leveren van farmaceutische zorg als apotheker, zijn alternatieven te vinden in het leveren van een alternatief preparaat met dezelfde werkzame stof. Wij als werkgroep komen in actie als door de leveringsproblemen deze oplossingen zijn uitgedroogd en de wettelijke kaders ons in de weg zitten.

Wanneer zich een geneesmiddelentekort aandient die niet door onze eigen discipline eigenhandig opgelost kan worden, zorgen wij voor het formuleren van een farmacotherapeutisch alternatief. Middels het programma ApoAfspraak wordt dit alternatief bij de voorschrijvers gepresenteerd en zij kunnen akkoord geven om ten tijde van het tekort de apotheker de receptuur aan te laten passen zonder overleg per individuele patiënt. Uiteraard wordt door de apotheker ook de omzetting met de patiënt zelf besproken en diens acceptatie van de omzetting ingewonnen. Als de patiënt akkoord gaat met de alternatieve behandeling, gaat de apotheker over tot ter hand stellen van het aangepaste recept. Dit alles, de communicatie met de voorschrijver middels ApoAfspraak en overleg met de patiënt, is de juridische basis voor het aanpassen van de receptuur door de apotheker, wat zonder deze acties wettelijk niet is toegestaan.

Hoe doen we dit?

Voor het bestuderen van leveringsproblemen en geneesmiddelentekorten gebruiken wij verschillende bronnen, zoals de (voorraad)status bij onze groothandels, de website Farmanco van de KNMP, informatie vanuit het LCG en uiteraard de communicatie van de IGJ op dit gebied. Daarnaast varen wij dankbaar op input van collega’s in de regio.

Als binnen een geneesmiddelentekort een alternatief geneesmiddel gevonden moet worden, gaan wij aan de slag met het formuleren van een farmacotherapeutisch alternatief. In sommige gevallen zijn deze relatief makkelijk te formuleren door een geneesmiddel met eenzelfde werkingsmechanisme te kiezen. Niet in alle gevallen zijn dergelijke alternatieven voor handen en wordt het formuleren van een alternatief lastiger en wordt binnen behandelrichtlijnen gezocht naar aan alternatief gezocht. Mocht dit geen soelaas bieden, dan proberen wij te overleggen met een (kader)huisarts of medisch specialist om toch tot een alternatieve behandeling te komen voor het geneesmiddelen waarvoor een tekort bestaat.

Helaas is ook wel eens voorgekomen dat helemaal geen alternatief gevonden kon worden, zoals recent met dipyridamol het geval was. De ervaring is dat voor dergelijke geneesmiddelentekorten een landelijke oplossing wordt/is geformuleerd in het importeren van geneesmiddelen uit het buitenland, wat buiten de reikwijdte van onze werkgroep valt.